Czwartek, 9 września 2010
|
|
|
| ![]() KINO AFGANISTANU RENESANS KINA AFGAŃSKIEGO Autor: Maria Amiri Rodzi się nowy, narodowy fenomen światowej kinematografii – kino afgańskie. Po raz pierwszy filmy z tego kraju zdobyły Złoty Glob w Cannes. Trzy lata temu „Osamę” w reżyserii Siddiga Barmaka uznano tu za najlepszy film zagraniczny. Rok później nagrodę otrzymał obraz „Ziemia i popiół” Atiqa Rahimiego. Sukcesy festiwale reżyserzy traktują jednak nie tylko jako osobisty sukces lecz również – nagrodę dla całego Afganistanu. „Osama” pokazuje życie pod rządami talibów. W Afganistanie ten okres kojarzy się ze strachem i narzuconymi przez nich zakazami. Dla kobiet był to czas wykluczenia z życia społecznego. Główną bohaterką filmu jest dziewczynka, która musi przebierać się za chłopca, by znaleźć pracę potrzebną do utrzymania matki oraz babki. Wkrótce zostaje zdemaskowana, a „przestępstwo” zdeterminuje jej dalsze życie. Nagrody w Cannes wywołały falę zainteresowania afgańskim kinem. Reżyserzy z Afganistanu chcą nadać rodzimej kinematografii nowy kierunek, zachowując przy lokalny koloryt. Przedsięwzięcie to wymaga jednak dużego wsparcia finansowego, potrzebnego, by zbudować nowe wytwórnie, stworzyć studia filmowe, wyszkolić kadry, zapatrzyć je w nowoczesny sprzęt. Muszą powstać warunki, które pozwalałyby młodemu pokoleniu filmowców realizować ambitne długometrażowe filmy. 23 lata wojny oznaczały zastój w kinematografii. Wraz z falami uchodźców i emigrantów kraj opuścili znakomici artyści, w tym reżyserzy. Ludzie filmu wyjeżdżali do Iranu i Pakistanu, ale i do krajów europejskich – Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii. Część trafiła do Moskwy, również w czasach wojny z Armią Czerwoną. Wielu artystów afgańskich mieszka w Stanach Zjednoczonych. Kino zawitało do Afganistanu mniej więcej sto lat temu. Pierwsza projekcja miała miejsce w Kabulu, na dworze królewskim emira Habibullaha (1901-1919). Pierwsza projekcja publiczna odbyła się w czasach jego następcy, emira Amanullaha (1919-1929). Był to film niemy, wyświetlony w Paghman, znanej miejscowości wypoczynkowej pod Kabulem. Wkrótce w samym Kabulu, w szkole Esteglal, zaczęto wyświetlać filmy europejskie. Kiedy w 1934 r. królem został Mohamad Zahir Szah, w kinach dominowały filmy niemieckie. Później popularność zdobyło kino indyjskie – do dziś filmy z Bollywood cieszą się tu dużą popularnością. Pierwsza produkcja afgańska to obraz z 1946 r. „Eszg-o-dusti” („Miłość i przyjaźń”). W pewnym sensie była to koprodukcja afgańsko-indyjska, w filmie grali artyści teatru Kabul oraz aktorki indyjskie. Afgańska publiczność przyjęła rodzimą produkcję bardzo dobrze. Nowa dziedzina sztuki rozwijała się jednak powoli, ze względu na ustawiczny brak pieniędzy. W latach 60. w końcu powstał Instytut Afghan Film oraz kilka niezależnych wytwórni filmowych, m.in. Nazer Film czy Ariana Film (obok – wywiad z założycielem tej drugiej, Latifem Ahmadim). Na projekcje w całym kraju przychodziły całe rodziny. W samym Kabulu funkcjonowało 18 kin. Jednak lata 70. przyniosły upadek rodzimego kina. Zapoczątkowała go interwencja Związku Radzieckiego (1978-1989), potem wojna domowa. Dzieła zniszczenia dopełnili talibowie w latach 1996-2001, którzy uznali filmy i całą sztukę za pochodzące z Zachodu zło. Nawet w latach rządów komunistów, począwszy od 1978 r., można było jeszcze produkować filmy propagandowe. Po 1986 r., kiedy władzę objął prezydent Nadżibullah, cenzura uległa nawet rozluźnieniu – wytwórnie mogły działać, choć w ścisłej zależności od państwowego Instytutu Afghan Film. Prywatni producenci traktowali jednak te warunki z niechęcią. Latif Ahmadi zamknął swoją firmę (później został jednak szefem Instytutu). Najgorsze miało jednak nadejść. ![]() |
|
| Subnet Internet (C)2003 |